Η επιστήμη γνωρίζει ότι η ανθρώπινη μύτη διαθέτει περίπου 400 διαφορετικούς οσφρητικούς υποδοχείς, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις οι ουσίες που τους ενεργοποιούν παραμένουν εντελώς άγνωστες.
Η μελέτη της όσφρησης παίρνει τώρα μια δυνατή ώθηση μετά την ανακοίνωση ερευνητών στην Ελβετία ότι κατάφεραν να εκφράσουν γονίδια των οσφρητικών υποδοχέων σε καλλιέργειες κυττάρων, οι οποίες απέκτησαν έτσι την ικανότητα να «μυρίζουν».
Τα ευρήματα που παρουσιάζονται στην επιθεώρηση Current Biology αφενός διευκολύνουν τη μελέτη των υποδοχέων, αφετέρου δείχνουν να περιπλέκουν την κρατούσα θεωρία για τη λειτουργία της όσφρησης.
Οσφρητικοί υποδοχείς υπάρχουν κυρίως στους νευρώνες της ρινικής κοιλότητας, οι οποίοι δεν μπορούν να καλλιεργηθούν στο εργαστήριο.
Οι ερευνητές της Givaudan, ελβετικής εταιρείας αρωμάτων και αρωματικών υλών, διαπίστωσαν ότι η προσθήκη μιας κατάλληλης ρυθμιστικής αλληλουχίας επέτρεψε στα γονίδια των υποδοχέων να λειτουργούν σε ανθρώπινα βλαστοκύτταρα HEK 293 (κεντρική εικόνα), μια κυτταρική σειρά που χρησιμοποιείται ευρέως στην έρευνα.
Πατσουλί και άμβρα
Η νέα προσέγγιση λειτούργησε για πολλούς υποδοχείς, ωστόσο η μελέτη παρουσιάζει αποτελέσματα μόνο για τους πρώτους 20, οι οποίοι αναγνωρίστηκαν ως υπεύθυνοι για το άρωμα του γκρέιπφρουτ, του πατσουλιού, του ξύλου και της άμβρας, ενός συστατικού αρωμάτων που προέρχεται από το έντερο των φυσητήρων.
Το μη αναμενόμενο εύρημα είναι ότι πολλές από τις οσμές που εξετάστηκαν ενεργοποιούν μόνο έναν υποδοχέα. Το αποτέλεσμα δείχνει να μην συμβαδίζει η με τη θεωρία της «συνδυαστικής κωδικοποίησης» για την όσφρηση, η οποία βραβεύτηκε με Νόμπελ το 2004.
Σύμφωνα με τη θεωρία, πολλοί διαφορετικοί υποδοχείς αναγνωρίζουν διαφορετικά τμήματα του ίδιου οσμηρού μορίου και δημιουργούν μοτίβα που ο εγκέφαλος αναγνωρίζει ως συγκεκριμένη μυρωδιά. Αυτός εξάλλου είναι ο λόγος που οι 400 υποδοχείς μας μπορούν να αναγνωρίζουν αναρίθμητες οσμές.
Τα νέα ευρήματα δεν ανατρέπουν τη θεωρία, υποδεικνύουν ωστόσο ότι ακόμα και ένας οσφρητικός υποδοχέας μπορεί να αρκεί για κάποιες μυρωδιές.
Ακόμα και αν τα συμπεράσματα της μελέτης διαψευστούν στο μέλλον, το σίγουρο είναι ότι η νέα μέθοδος για την εισαγωγή οσφρητικών υποδοχέων σε κυτταροκαλλιέργειες θα επιταχύνει τη μελέτη της όσφρησης.
Τα αποτελέσματα θα έχουν όχι μόνο επιστημονικό αλλά και οικονομικό ενδιαφέρον για τις εταιρείες αρωμάτων, οι οποίες θα ήθελαν να προβλέπουν τη μυρωδιά ενός οποιουδήποτε μείγματος πρώτων υλών.
